• Ogłoszenia

    • Ona89

      Zmiana Adresu   18.01.2018

      Witajcie. Nasze forum zjawiskaparanormalne.pl zmienia adres na : www.paranormalne.com.pl Zapraszamy!
Pawlox_KWIATron

Behawioryzm w psychologii

1 post w tym temacie

Iwan Pawłow ( 1849 - 1936 ). Warunkowanie klasyczne.

Teoria Pawłowa jest owocem badań nad odruchami warunkowymi zwierząt. Wyróżnia ona odruchy bezwarunkowe i warunkowe. W warunkach eksperymentalnych można wytworzyć odruchy warunkowe dodatnie związane z pobudzeniem w ośrodkowym układzie nerwowym oraz odruchy ujemne związane z procesem hamowania. Iwan Pawłow był rosyjskim fizjologiem. Badał procesy wydzielania w żołądku u psów. W ramach tego badania umieszczał sproszkowane jedzenie w pysku psa i mierzył ilość wydzielanej przez niego śliny. Po kilku próbach zauważył, że psy zaczynały wydzielać ślinę na skutek pewnych bodźców, zanim podano im jedzenie. To przypadkowe odkrycie doprowadziło go do badań nad procesem, który został nazwany warunkowaniem klasycznym .

Pawłow wykazał, że jeśli eksponuje się jednocześnie bodziec bezwarunkowy ( pastę mięsną ) i bodziec warunkowy ( dźwięk kamertonu ), to ów bodziec warunkowy po pewnym czasie zacznie wywoływać reakcję ( ślinienie się ), która początkowo mogła być wywołana jedynie przez bodziec bezwarunkowy. Tę czynność ślinienia się na dźwięk kamertonu nazwano reakcją warunkową. Badając dezorganizację zachowania u psów oraz nerwice i psychozy u pacjentów, stworzył podstawy form terapii opartej na warunkowaniu klasycznym. Początkowo bodziec bezwarunkowy ( neutralny ) wywołuje reakcję bezwarunkową.Kiedy ta sama czynność zostanie kilkakrotnie powtórzona, czyli wystąpi bodziec warunkowy, dojdzie do reakcji warunkowej, a wówczas dojdzie do procesu zwanego :

Generalizacją: oznacza, że reakcja warunkowa pojawiająca się na poprzednio neutralny bodziec, zostanie skojarzona z podobnymi bodźcami w procesie zwanym generalizacją. Np. dziecko pogryzione przez psa, będzie reagować lękiem na wszystkie psy .

Różnicowanie: o ile proces generalizacji prowadzi do spójności reakcji na podobne bodźce, o tyle proces różnicowania prowadzi do wzrastającej specyficzności reakcji. Np. w/w dziecko przestanie bać się wszystkich psów,a będzie się bać tylko niektórych.

Wygaszanie: to stopniowe osłabienie lub zanikanie warunkowania lub skojarzenia. Kiedy w/w dziecko będzie miało powtarzające się przyjemne doświadczenia z psami, to nastąpi wygaszenie lęku.

Te zasady warunkowania klasycznego mogą być bardzo użyteczne w rozumieniu kształtowania się wielu naszych emocjonalnych reakcji .

Teoria S-R jest to proces zachodzący pomiędzy reakcją jednostki a ogromną liczbą bodźców zewnętrznych i wewnętrznych , na które jest ona ciągle narażona.

Proces warunkowania klasycznego stał się dla wielu amerykańskich psychologów środkiem umożliwiającym stworzenie psychologii obiektywnej, zajmującej się jedynie tym, co daje się zaobserwować. Przywódcą tego ruchu był :

John Watson ( 1878 - 1958 ) amerykański psycholog uznawany za twórcę behawioryzmu.

Odrzucił dominującą wówczas psychoanalizę i twierdził, że psychologia powinna badać zachowanie człowieka, posługując się tymi samymi metodami, co inne nauki przyrodnicze. Przyjął pawłowską zasadę warunkowania klasycznego i przedstawił światu własną koncepcję, którą nazwał behawioryzmem, czyli nauką o zachowaniu. Kładzie ona nacisk na wpływ środowiska zewnętrznego . Prowadził badania nad zachowaniem ludzi, głównie dzieci. Najbardziej znane jest prowadzone przez niego badanie małego, jedenastomiesięcznego Alberta. W badaniu tym uczono dziecko bać się zwierząt i przedmiotów, których wcześniej się nie bało. Na skutek tego rozwinięto u niego reakcję, którą nazwano warunkową reakcją emocjonalną.

Dla wielu psychologów, klasyczne warunkowanie reakcji emocjonalnych pełni podstawową rolę w rozwoju psychopatologii i jest potencjalnie ważne dla zmiany zachowania. W terapii behawioralnej, opartej na warunkowaniu klasycznym, podkreśla się wygaszanie reakcji wywołujących trudności, takie jak warunkowe reakcje strachu, lub warunkowanie nowych reakcji na bodźce wywołujące tak niepożądane reakcje jak lęk.

Zwolennicy terapii behawioralnej uważają, że żaden lęk nie jest wywoływany nieświadomymi konfliktami, istnieje tylko wyuczona reakcja nieprzystosowawcza. Behawioryzm to sposób uprawiania psychologii, w którym bada się wyłącznie jawne, obserwowalne zachowanie. Główne pojęcia to:

Warunkowanie klasyczne jako proces, w którym początkowo neutralny bodziec jest w stanie wywoływać reakcję dzięki skojarzeniu go z bodźcem automatycznie wywołującym taką samą lub podobną reakcję.

Generalizacja jako skojarzenie w warunkowaniu reakcji z bodźcem podobnym do bodźców, z którymi ta reakcja była pierwotnie powiązana.

Różnicowanie bodźców to zróżnicowanie w warunkowaniu reakcji na bodźce w zależności od tego, czy były one skojarzone z przyjemnością, bólem czy neutralnymi zdarzeniami.

Wygaszanie jako stopniowe osłabianie skojarzenia między bodźcem i reakcją.

Warunkowa reakcja emocjonalna jako pojawienie się reakcji emocjonalnej w odpowiedzi na poprzednio neutralne bodźce ( strach małego Alberta przed szczurami).

Systematyczna desensytyzacja to technika w terapii behawioralnej, w której wiąże się reakcję przeciwstawną (relaksację ) z bodźcami poprzednio wywołującymi lęk .

Teorię bodźca-reakcji rozwinęli : Hull , Dollard, Miller

W następstwie badań Watsona wielu behawiorystów odrzuciło pojęcie motywacji, w tym również kategorię popędów. Skinner odrzucił wszystkie te pojęcia i skoncentrował się wyłącznie na uwarunkowaniach środowiskowych. Inni behawioryści twierdzili jednak, że kategoria popędów może być użyteczna, jeśli powiąże się ją z obiektywnie badanymi wpływami zewnętrznymi. Z modelu tego skorzystał Clark Hull.

Clark Hull ( 1884 - 1952 ), w największym stopniu przyczynił się do rozwoju systematycznej i ogólnej teorii uczenia się. Na początku swej pracy jasno wyraził zamiar opracowania ogólnej teorii zachowania ludzkiego. Jedynie ze względów strategicznych oparł swą pracę na kontrolowanych eksperymentalnie zachowaniach zwierząt. Chodziło o to, że prostota niżej rozwiniętego organizmu umożliwia ustalenie pewnych podstawowych zasad,które mogą stać się jądrem zadowalającej teorii zachowania. Szczególnie istotna była dla niego systematyczna teoria procesu uczenia instrumentalnego. Kładł nacisk na dokładne prowadzenie eksperymentów oraz podkreślał kształtowanie się nawyków. Wiele uwagi poświęca się w tej teorii motywacji jako czynnikowi determinującemu zachowanie, a także procesom kształtowania się motywów nabytych. Hull sformułował również teorię wzmocnienia. Zdaniem Hulla popędy pobudzają organizm do działania. Rozróżnienia należy dokonać między wrodzonymi popędami pierwotnymi, a wyuczonymi popędami wtórnymi.

Popędy pierwotne, takie jak ból czy głód, są powiązane z fizjologicznymi stanami organizmu. Popędy wtórne są niejako nadbudowane nad pierwotnymi. Np. pragnienie pieniędzy może stać się wtórnym popędem, powiązanym z zaspokojeniem popędu pierwotnego. Popędem wtórnym jest też niepokój czy lęk, nadbudowany nad pierwotnym popędem bólu. Lęk jest znaczącym popędem wtórnym, ponieważ szybko zostaje uzewnętrzniony, stając się potężną siłą motywacyjną. Instrumentalne uczenie się zachodzi wówczas, kiedy reakcje zostają powiązane z bodźcami w wyniku wystąpienia wzmocnienia powodującego zmniejszenie siły popędu, np. nagroda albo uniknięcie bólu. Osobowość człowieka tworzą nawyki , czyli wyuczone związki bodźców i reakcji.Nawyk to połączenie reakcji z bodźcem.

Dollard i Miller - teoria wzmocnienia .

Zarówno Freud jak i Hull posługiwali się pojęciem popędu i podkreślali znaczenie zmniejszenia siły popędu w procesie uczenia się. Jednakże dzieliła ich ogromna przepaść. Dollard i Miller postanowili przerzucić nad tą przepaścią most.

Miller podczas eksperymentów ze szczurami badał, co się stanie, jeżeli ten sam bodziec zostanie powiązany z przyjemnością i bólem.( na końcu labiryntu jest jedzenie, do którego później dołączony jest wstrząs elektryczny). Za pomocą tego modelu tłumaczono powstawanie konfliktu u ludzi. Polegałby on na ukształtowaniu się równoległych reakcji dążenia i unikania w stosunku do tego samego przedmiotu , np. seks u mężczyzny i kłopoty z erekcją. Za pomocą pojęć popędu, konfliktu popędów, lęku oraz wzmocnienia, przystosowali oni wiele kategorii psychoanalitycznych do zasad Hullowskiego uczenia się instrumentalnego.Tych dwóch uczonych zmodyfikowało i uprościło teorię wzmocnienia sformułowaną przez Hulla. Szczegóły tej teorii zostały ukształtowane również przez teorię psychoanalityczną , a także w uogólnieniu przez antropologię społeczną.

Główną rolę w tej teorii odgrywa pojęcie nawyku, które reprezentuje trwały związek S-R. Większa część tej teorii polega na wyszczególnieniu warunków, w których nawyki tworzą się i zanikają. Czerpali z prac psychoanalitycznych i obserwacji klinicznych odnośnie zachowań, po czym włączali je w swe koncepcje S-R. Obaj przeszli trening w zakresie psychoanalizy w Berlińskim Instytucie Psychoanalitycznym. Zainteresowanie psychoanalizą, pracą kliniczną oraz naukami społecznymi utrzymywało się przez ich całą karierę zawodową.

Miller jest najbardziej znany w psychologii ze swych starannych prac eksperymentalnych i teoretycznych nad nabywaniem popędów i naturą wzmocnienia oraz badań nad konfliktem.Ważne miejsce w ich koncepcji zajmuje opis procesu uczenia się, który jest wiedzą o okolicznościach, w jakich reakcja zostaje związana z bodźcem sygnałowym. Uczenie się zachodzi zgodnie z określonymi zasadami psychologicznymi. Aby się czegoś nauczyć, trzeba :

Czegoś chcieć - popęd .

Coś zauważyć - sygnał .

Coś zrobić - reakcja.

Coś uzyskać - nagroda.

Zasady uczenia się, które zastosowali w swojej koncepcji, zostały wykryte w kontrolowanych eksperymentach laboratoryjnych na zwierzętach. Na strukturę osobowości składają się tu przede wszystkim wyuczone nawyki, czy związki S-R. Ponadto, popęd, który sprawia, że jednostka reaguje, czyli aktywizuje swoje zachowanie. Ponadto popędy dzieli się na :

Popędy pierwotne, które są wrodzone, kojarzone ze stanami fizjologicznymi.

Popędy wtórne, które są nabywane przez ich skojarzenie z zaspokojeniem popędów pierwotnych. Ważnym popędem nabytym jest lęk lub strach. Wtórny popęd lęku, którego podstawę stanowi pierwotny popęd bólu, jest istotny, ponieważ bywa silny i ludzie szybko się go uczą. Szczególną rolę odgrywa w zachowaniach patologicznych .

Nawyki,kluczowe pojęcie tej teorii, są to wyuczone skojarzenia bodźca (sygnału) z reakcją. Mogą się one kształtować nie tylko na skutek zewnętrznych bodźców, ale również między wewnętrznymi bodźcami i reakcjami. Struktura nawyków będzie uzależniona od wydarzeń, na które jednostka będzie w swoim życiu wystawiona. Nawyki mogą się zmieniać w zależności od przyszłych doświadczeń.

Popędy nabyte, takie jak lęk, wstyd i pragnienie akceptacji, motywują większość naszych działań.

Teoria S-R ujmuje wzrost i rozwój jako gromadzenie nawyków . W społeczno-uczeniowej interpretacji rozwoju podkreślano rolę naśladowania. Istotne jest też znaczenie nagród w wychowaniu dzieci przez rodziców. W teorii tej podkreśla się nabywanie cech osobowości, czyli związków bodźca i reakcji, dzięki układom kar i nagród ze strony rodziców, jak również nagród i kar pochodzących od innych znaczących osób w środowisku.

B.F.SKINNER (1904-1990).Teoria warunkowania instrumentalnego.

"Orientacje psychologów i ich strategie badawcze są częściowo konsekwencją ich własnej historii życia oraz wyrazem ich własnej osobowości" - Skinner.

"Kontroluj warunki ( środowisko ),a ujrzysz porządek".

Podstawą procedury warunkowania instrumentalnego Skinnera jest kontrola zachowania dzięki manipulowaniu nagrodami i karami w środowisku, szczególnie w środowisku laboratoryjnym.Skinner jako najbardziej żarliwy behawiorysta, wyraża pogląd, że umiejętność manipulowania zachowaniem człowieka właściwie użyta, może służyć do uzyskania wszystkiego. Poświęcił on wiele czasu na badania eksperymentalne poświęcone zachowaniu sprawczemu (instrumentalnemu ) i programom wzmacniania. Jest to właśnie teoria S-R, czyli bodźca i reakcji.

S- to środowisko jako źródło rozmaitych bodźców.

R- to reakcja,zachowanie człowieka,jako odpowiedź na te bodźce

Tak więc zadaniem behawiorysty jest badanie reakcji pomiędzy S-R.

Generalnie w koncepcji tej człowiek jest całkowicie kontrolowany przez zewnętrzne wydarzenia. Natomiast wszelkie procesy psychiczne i życie wewnętrzne człowieka są mitem i iluzją, ponieważ są one niedostępne dla obserwatora z zewnątrz. Zgodnie z tym człowiek jest układem zewnątrzsterownym. System kar i nagród znajdujący się w otoczeniu decyduje o tym, czego człowiek unika, a do czego dąży. Opracowano więc cały system metod i technik zmiany reakcji człowieka, który nazywa się inżynierią behawiorystyczną. Oznacza to, że manipulując środowiskiem poprzez stosowanie kar i nagród, można dowolnie kształtować i kontrolować ludzkie zachowanie.

Układem aktywnym jest w tej koncepcji środowisko, a człowiek jest jedynie układem reaktywnym, odpowiadającym na bodźce środowiska. Jednakże, skoro człowiek to środowisko stworzył i je ukształtował, to znaczy, że jest ono jego wytworem. Zatem między środowiskiem a człowiekiem i jego zachowaniem zachodzi reakcja zwrotna. Skinner wychodzi z założenia, że wewnętrzne życie człowieka jest jego prywatną sprawą a to, że cokolwiek się w człowieku dzieje, to jest to efekt sił działających na niego z zewnątrz . Oznacza to, że powodem negatywnych zachowań ludzi jest źle zorganizowane środowisko społeczne i fizyczne.

Jest to rezultat społecznego uczenia się. Wynika z tego, że człowiek został ukształtowany przez rodzinę, szkołę, zakład pracy. Jeśli więc jedni ponoszą klęskę, a inni odnoszą sukces , to jest to wynikiem różnic bodźców zewnętrznych, które na nich oddziaływały. Nie ma tu natomiast miejsca na aktywne i samodzielne działanie, ani też wewnętrznych motywacji i celów .Skoro więc zachowanie człowieka zależy od środowiska zewnętrznego, społecznego, to znaczy, że dzięki odpowiednim metodom manipulacji można dowolnie kształtować ludzkie zachowania i reakcje. Wynika z tego, że działanie człowieka nie jest bezinteresowne, lecz jest narzędziem, czy też instrumentem do osiągania pewnych konsekwencji i skutków. Słowem jest instrumentem sprawczym człowieka. Konsekwencją tego są określone bodźce moralne lub materialne, które znajdują się w środowisku zewnętrznym, a środowisko to steruje przecież zachowaniem człowieka. Konsekwencje te w behawioryzmie Skinnera nazywa się wzmocnieniem albo karą. Najważniejsze wzmocnienia to:

Wzmocnienia pozytywne - nagroda .

Wzmocnienia negatywne - kara .

Pozytywne, to wynagrodzenie, awans społeczny, podziw, uznanie, uzyskanie dyplomu, miłość, jedzenie itd.Negatywne,to porażka, klęska, odrzucenie, przymus, gniew itd.

Bodźce materialne i moralne stają się wzmocnieniem w toku społecznego uczenia się. Tak więc nasza wola, siła charakteru, postawa, są jedynie stymulowane przez otoczenie, i same w sobie niewiele mają do powiedzenia. Słowem, wzmocnienie modeluje zachowanie jednostki. Skinner opisał też zasady i strategie, z pomocą których można efektywnie zmieniać człowieka. Są to formy oddziaływania społecznego. Sterowanie pozytywne, które polega na wzmacnianiu pozytywnym. Procedura stosowania nagród, która ma różne zmienne. Wszelkie wzmocnienia powinny być bezpośrednie i nie odkładane w czasie. Powinny następować zaraz po reakcji. Religia i wiara też są systemem wzmocnień zarówno pozytywnych, jak i negatywnych.

Najbardziej interesujące i kontrowersyjne w teorii Skinnera jest to, iż uważa on, że pojęcie wolności i godności jest jedynie iluzją człowieka. Nie są to atrybuty człowieka, lecz środowiska zewnętrznego. To nie człowiek jest wolny ale świat , w którym działa.

Największą zasługą tej koncepcji jest to, że stworzyła teorię uczenia się. Proces uczenia się polega na tworzeniu związków asocjacyjnych między procesami sensorycznymi i motorycznymi. W behawioralnym ujęciu osobowości podkreśla się jednakże zależność zachowania od sytuacji. Bardzo dużą rolę przypisuje się bodźcom ze środowiska zewnętrznego, a minimalizuje ogólne predyspozycje do określonych zachowań. Sam Skinner odrzucał pogląd, iż jego idee tworzą teorię osobowości.

Kluczową jednostką w ujęciu behawioralnym w ogóle, a w szczególności u Skinnera jest reakcja. Może być nią zarówno prosty odruch, jak wydzielanie śliny na widok pokarmu, ale też złożony element zachowania, jak rozwiązanie problemu matematycznego. Reakcja stanowi zewnętrzne, obserwowalne zachowanie, które można powiązać z sytuacją w środowisku. Np. czytanie jest tu nazywane zachowaniem tekstowym. Procesy uczenia to kojarzenie lub powiązanie reakcji ze zdarzeniami w środowisku. Skinner odróżnia dwa rodzaje reakcji:

Reakcje wywołane przez określone bodźce, jak odruch mrugnięcia na podmuch wiatru.

Reakcje, które nie mogą być powiązane z żadnymi bodźcami. Są one po prostu emitowane przez organizm i nazywane przez niego operantami.

Skinner uważa, że bodźce w środowisku nie zmuszają ani nie skłaniają organizmu do działania. Przyczyną inicjującą zachowanie jest sam organizm. Nie ma żadnych bodźców środowiskowych wywołujących zachowanie sprawcze. Ono się po prostu pojawia. W terminologii warunkowania instrumentalnego, operanty są emitowane przez organizm. W biologicznej naturze organizmów leży emitowanie zachowań sprawczych. Psy szczekają , biegają, ptaki latają, małpy huśtają się na drzewach, a ludzkie niemowlęta gaworzą.

Warunkowanie instrumentalne, czyli bodźce, które początkowo nie funkcjonowały jako czynniki wzmacniające, mogą się nimi stać dzięki skojarzeniu ich z innymi czynnikami wzmacniającymi. Niektóre bodźce, takie jak pieniądze, stają się zgeneralizowanymi czynnikami wzmacniającymi, ponieważ umożliwiają dostęp do innych czynników wzmacniających.Czynnik wzmacniający zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia reakcji. Często trudno jest określić, co będzie stanowiło czynnik wzmacniający dla jednostki, gdyż występują między nimi różnice. Znalezienie tego czynnika może być efektem działania metodą prób i błędów. Stosuje się różne bodźce, aż znajdzie się taki, który zwiększy wystąpienie określonej reakcji. Rozumieć zachowanie, oznacza kontrolować je. Zachowanie jest kontrolowane przez wybór reakcji, które są wzmacniane oraz częstotliwość ich wzmacniania.

Metody wzmacniania reakcji, czyli procedury manipulowania wzmocnieniami mającymi na celu osiągnięcia w dziedzinie kształcenia określonych zachowań.Procedura stałych odstępów czasowych: zachowanie człowieka jest regularnie nagradzane po upływie określonego czasu. Np. wypłata co miesiąc, regularny urlop, regularne odżywianie. Siła i częstość wzmocnień nie zależy tu od wysiłku człowieka, a od upływu czasu. Psychologowie odkryli, że procedura ta ma liczne ujemne skutki, ponieważ nie ma zależności od osiągnięć a wzmocnieniem materialnym i moralnym. Ludzie pracują na zwolnionych obrotach,na zasadzie, " czy się stoi, czy się leży". Procedura ta nie zawsze pozwala skutecznie sterować zachowaniem ludzkim.

Procedura stałych proporcji: wzmocnienia materialne lub moralne otrzymuje tu człowiek po wykonaniu określonej pracy. Rodzaj i siła wzmocnienia zależy tu od rzeczywistych osiągnięć człowieka. Pobudza ona aktywność i zwiększa tempo działania. Znamienne jest, że ludzie nie lubią tej procedury i chętnie ją odrzucają.

Procedura zmiennych odstępów czasowych ; wzmocnienia są tu nieregularne. Czas między reakcją a nagrodą zmienia się losowo . Nie można przewidzieć, kiedy reakcja zostanie nagrodzona. W środowisku występuje niepewność. Np. awans na wyższe stanowisko.

Procedura zmiennych proporcji: są to sytuacje ryzykowne, wszelkiego rodzaju gry hazardowe. W życiu społecznym jest ona stosowana w niezliczonych wariantach. W działalności gospodarczej, polityce czy medycynie ludzkie wysiłki są wzmacniane nieregularnie. Ludzie pracują rytmicznie i na wysokich obrotach. Żyją oni nadzieją, że wcześniej czy później ich wysiłki zostaną nagrodzone, ponieważ świat jest sprawiedliwy. Behawioryści wykryli, że rozkład ten jest z reguły najbardziej efektywny.

Metoda konstruowania reakcji człowieka, czyli metoda kolejnych przybliżeń, to stopniowanie wzmocnień prowadzących do podejmowania coraz większego wysiłku. Nagradzane są tu coraz bardziej złożone reakcje, które przybliżają do reakcji zaplanowanej. Dzięki tej metodzie człowiek zdolny jest do podejmowania działań o najwyższym stopniu komplikacji.

W rozwoju osobowości podkreśla się tu stałe znaczenie rozkładów wzmocnień w nabywaniu zachowania i działaniu. W miarę rozwoju dziecko uczy się reakcji ( zachowań ), które są kontrolowane przez system wzmocnień w środowisku. Dzięki wzmocnieniom uczy się samodzielności. Takie wzmocnienia to , pokarm, pochwała, nagroda materialna, itp. Dzieci należy również uczyć tolerancji na odraczanie gratyfikacji . Zdaniem Skinnera nasze zachowania mogą być nabywane przez proces stopniowych przybliżeń lub przez kształtowanie się zgeneralizowanych zachowań naśladowczych .

Zgodnie ze stanowiskiem behawioralnym, patologiczne zachowania nie są chorobą. Są natomiast wzorcem reakcji wyuczonym zgodnie z takimi zasadami zachowania jak wszystkie inne wzorce reakcji. Osoby nie są chore, one po prostu nieodpowiednio reagują na bodźce. Albo nie nauczyły się jakiejkolwiek reakcji, albo nauczyły się reakcji nieprzystosowawczej. Brak jakiejkolwiek nauki, to deficyt behawioralny.

Depresja jest brakiem wzmocnień wypływających ze środowiska. Stanowi to osłabienie zachowania lub obniżenie tempa reagowania. Reakcja nieprzystosowawcza oznacza, że nabyta reakcja jest nieakceptowana przez otoczenie. U ludzi kształtują się niewłaściwe formy zachowań przez innych nazywane chorobą lub patologią, ponieważ nie byli odpowiednio nagradzani za zachowania przystosowawcze. Byli karani za zachowania, które później okazałyby się przystosowawcze. Otrzymywali wzmocnienia za zachowania nieprzystosowawcze . We wszystkich przypadkach nacisk położony jest na obserwowalne reakcje i rozkłady wzmocnień, a nie takie pojęcia jak popęd, konflikt, nieświadomość, czy też obraz samego siebie.

Teoria Skinnera ma największe zastosowanie w odniesieniu do zagadnienia rozwoju osobowości. Dotyczy zmian zachowania, uczenia się i modyfikowania zachowania. Podstawą zrozumienia osobowości jest interakcja ze środowiskiem. Teorię określa się jako teorię wzmocnienia sprawczego. Kluczowym pojęciem jest zasada wzmocnienia. Zachowanie przesądne jest to typ reakcji warunkowych, w przypadku których nie istnieje związek przyczynowy między reakcją a czynnikiem wzmacniającym. Np. rytualny taniec sprowadzający deszcz zostaje wzmocniony, kiedy deszcz faktycznie zacznie padać. To samo przypisywane jest amuletom ,talizmanom , a także modlitwie.

Najbardziej rozpowszechnionym warunkowym czynnikiem wzmacniającym są pieniądze.

Wzmocnienia otrzymywane przez dana osobę są zwykle uzależnione całkowicie od wydajności jej zachowania. Różne zachowania u różnych ludzi są związane ze wzmacnianiem różnicowym i różnicowaniem.

Wzorzec Skinnera to : bodziec - reakcja - wzmocnienie.

Główną rolę w sterowaniu zachowaniem odgrywają wzmocnienia pozytywne i negatywne.

Cokolwiek człowiek w życiu robi, robi to tylko dlatego, że oczekuje wzmocnień, oczekuje, że jego zachowanie pozwoli na zdobycie nagrody lub uniknięcia kary. Nasze stany wewnętrzne są nagrodami albo karami, które są z kolei konsekwencjami naszego zachowania. Procedura stosowania nagród jest systemem reguł, które decydują o tym, jak często, kiedy i za jakie zachowania badacz wzmacnia reakcje człowieka. Behawioryści, a szczególnie Skinner, skonstruowali wiele tego rodzaju procedur.

Wielkim błędem w sterowaniu pozytywnym jest opóźnianie wzmacniania, czyli odraczanie nagrody. Wzmocnienie powinno być bezpośrednie, gdyż odroczenie zmniejsza jego wartość i obniża poziom ludzkiego wysiłku. Sterowanie negatywne zwane awersyjnym polega na stosowaniu wzmocnień ujemnych, takich jak deprywacja pokarmowa, kary pieniężne, przymus, represje, złe stopnie szkolne, odrzucenie przez grupę społeczną, degradacja stanowiska, itp. W psychologii są to kary.

Kara jest niepożądanym, awersyjnym skutkiem działania, który został celowo wprowadzony przez ludzi po to, aby wyeliminować zachowania dewiacyjne i aspołeczne. Stanowią one często główne narzędzie zmiany zachowania. Behawioryści podważyli mit stosowania kary. Łatwiej jest modyfikować zachowanie za pomocą nagrody, niż kary.

Wzmocnienie negatywne , czyli szeroko rozumiana kara, z reguły nie eliminuje zachowań aspołecznych, tylko je tłumi i zahamowuje na pewien okres.

Wg behawiorystów kara może spełnić swoje zadanie wtedy i tylko wtedy , gdy włączona zostanie w całościowy program modyfikacji zachowania. Największą zasługą behawiorystów jest poznanie, jak środowisko fizyczne i społeczne oddziałuje na człowieka oraz to, że manipulując karami i nagrodami można modyfikować ludzkie zachowania.

W koncepcji tej nie ma miejsca na życie duchowe człowieka i jego wartości moralne. Nie odpowiada też ona na pytanie, jak to się dzieje, że człowiek w sposób świadomy i celowy, często wbrew naciskom środowiska zewnętrznego i wbrew obietnicy nagrody i groźbie kary wybiera swoją drogę życiową i stara się kształtować osobowość według własnego projektu .

Źródła: - http://psychowiedza.pl

Udostępnij tego posta


Odnośnik do posta
Udostępnij na stronach

Żeby dodać komentarz, musisz założyć konto lub zalogować się

Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą dodawać komentarze

Dodaj konto

Załóż nowe konto. To bardzo proste!


Zarejestruj nowe konto

Zaloguj się

Posiadasz już konto? Zaloguj się tutaj.


Zaloguj się teraz